Περιγράφουν στο Documento τις καθημερινές μάχες που δίνουν για να σώσουν ζωές σε μία υποστελεχωμένη υπηρεσία.
Είναι εκεί για τον πολίτη στην πιο δύσκολη στιγμή του. Οταν η αγωνία και ο πόνος μοιάζουν να παγώνουν τον χρόνο. Οταν η ζωή μπορεί να μετριέται ακόμη και σε δευτερόλεπτα. Είναι εκεί όχι απλώς για να δώσουν ένα χέρι βοηθείας, αλλά για να σώσουν ζωές. Ο λόγος για τους διασώστες του ΕΚΑΒ, οι οποίοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της υποστήριξης ανθρώπων που αντιμετωπίζουν αιφνίδια προβλήματα υγείας. Αντιμέτωποι με σκληρές εικόνες αλλά και με τη συναισθηματική και πρακτική διαχείριση έντονων αντιθέσεων. Χαρά και λύπη, ζωή και θάνατος μοιάζουν να κρέμονται από την πιο λεπτή κλωστή.
Το Documento επισκέφτηκε το κέντρο του ΕΚΑΒ στου Παπάγου και συνομίλησε με τρεις διασώστες για το ιδιαίτερα απαιτητικό επάγγελμά τους, μια δουλειά «για γερά στομάχια». Οι περιγραφές τους αναδεικνύουν τις δύσκολες και συχνά δραματικές καταστάσεις που αντιμετωπίζουν. Οι ίδιοι δίνουν καθημερινά τον καλύτερό εαυτό τους για τους συμπολίτες τους, ωστόσο, σύμφωνα και με τα σωματεία τους, η απαρχαιωμένη υπηρεσία δεν φαίνεται να στέκεται με τον ίδιο τρόπο στο πλευρό των διασωστών. Αξιοσημείωτο είναι μάλιστα ότι, αν και στο πλαίσιο του ρεπορτάζ ζητήθηκαν επανειλημμένως συγκεκριμένες απαντήσεις από τους αρμόδιους, η υπηρεσία δεν ανταποκρίθηκε στα σχετικά ερωτήματα του Documento.
«Λες κι ήταν ζωντανός»
Η Νάσια Γκουβέρου είναι η μοναδική γυναίκα διασώστρια-πλήρωμα ασθενοφόρου στο τμήμα Μοτοσικλετών Ταχείας Ανταπόκρισης του ΕΚΑΒ. Μια από τις ιστορίες που μοιράζεται μαζί μας και έχει χαραχτεί στη μνήμη της διαδραματίστηκε την πρώτη μόλις Πρωτοχρονιά που δούλευε ως διασώστρια και κλήθηκε να αντιμετωπίσει ένα επείγον περιστατικό σε σπίτι: «Μια οικογένεια είχε μαζευτεί για να γιορτάσει την αλλαγή του χρόνου και ο μπαμπάς, νέος άνθρωπος, 42 χρόνων, έπαθε ανακοπή, οπότε έβλεπες από τη μια ένα τραπέζι στολισμένο, ποτήρια, πιάτα, με το χριστουγεννιάτικο δέντρο με φώτα, και από την άλλη έναν άνθρωπο ο οποίος είχε καταρρεύσει. Από τη μια εικόνα χαράς και από την άλλη η πραγματική κατάσταση. Η αντίθεση αυτή με έκανε να αισθανθώ πάρα πολύ άσχημα».
Το «περιστατικό» που εύλογα δεν θα ξεχάσει ποτέ είναι όταν έτρεξε στις γραμμές ενός τρένου πάνω στο οποίο είχε πέσει ένας 23άχρονος άντρας. Ενα «περιστατικό» άγριας αυτοκτονίας.
«Ηταν πάνω στη στροφή ξαπλωμένος, συνειδητοποιημένος σε αυτό που πήγαινε να κάνει, μας αφηγείται». «Είχε φορέσει την μπλούζα πάνω στο κεφάλι του» συνεχίζει με δυσκολία η διασώστρια «φοβόταν αλλά παρέμεινε κι αυτό που μου έκανε τρομερή εντύπωση είναι ο τρόμος αποτυπωμένος στα μάτια ενός ανθρώπου πεθαμένου… Πώς λες κάποιος πέτρωσε από τον φόβο; Ηταν λες και ζούσε, αλλά στο πρόσωπό του ήταν αποτυπωμένος ο τρόμος».
«Θυμάμαι σε ένα τροχαίο ενός μηχανόβιου» συμπληρώνει ο Νίκος Πάλλης, διασώστης-πλήρωμα ασθενοφόρου του ΕΚΑΒ, «που ο άνθρωπος είχε καταλήξει και το κινητό του είχε πέσει πιο δίπλα. Tον έπαιρνε η κοπέλα του κι επειδή δεν απαντούσε του άφηνε μηνύματα όπως “μωρό μου, γιατί δεν απαντάς;”».
«Πρέπει να το αγαπάς»
Το επάγγελμα του διασώστη χρειάζεται τεράστια ψυχική αντοχή, ψυχραιμία, ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων και την πράξη, γνώσεις και –το κυριότερο– αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Oπως μας λέει η Ν. Γκουβέρου, για να μπορέσεις να παραμείνεις στο επάγγελμα «θα πρέπει να αγαπάς το αντικείμενο. Γιατί ο πόνος του άλλου είναι η δική μας η δουλειά. Εδώ έχουμε να κάνουμε με ανθρώπινη ζωή. Ο πόνος που αισθάνεσαι από το οικείο περιβάλλον και τον ίδιο τον ασθενή είναι πάρα πολύ μεγάλος, άρα και πάρα πολύ μεγάλη ευθύνη. Θα πρέπει να είσαι συνειδητοποιημένος με τι έχεις να κάνεις. Αν φοβάσαι τα αίματα, αν φοβάσαι τον πόνο, αν στεναχωριέσαι, αν είσαι ευάλωτος, αν, αν, δεν θα μπορέσεις να αντεπεξέλθεις. Αρα πρέπει να ξέρεις που πας. Δεν είναι πάω, δοκιμάζω και δεν μπορώ, φεύγω».
«Είναι μια πολύ δύσκολη δουλειά γιατί επηρεάζεσαι ψυχολογικά, θέλεις δεν θέλεις» συμπληρώνει η συνάδελφός της Χριστίνα Κουρνούτη, διασώστρια-πλήρωμα ασθενοφόρου του ΕΚΑΒ.
Η διαχείριση
Κάθε διασώστης βρίσκει τον δικό του τρόπο για να αντεπεξέλθει στις συναισθηματικές – ψυχολογικές δυσκολίες του επαγγέλματος. Ο Ν. Πάλλης και η Χρ. Κουρνούτη συνήθως αποφορτίζονται με τη συζήτηση με τον συνάδελφο-ταίρι στο όχημα μέχρι να πάνε στο επόμενο περιστατικό. «Προσπαθούμε πάντα» μας λένε «να διαχειριστούμε τον εαυτό μας, δηλαδή όταν πάμε σπίτι να μην τα σκεφτόμαστε, αλλά και πάλι αυτό δεν γίνεται. Πάντα κάτι μένει, απλά προσπαθούμε αυτό να μη μας επηρεάζει, να μη μας ρίχνει».
Η Ν. Γκουβέρου από την άλλη έχει βρει τη δική της ασφαλιστική δικλίδα. «Ημουν πολύ σίγουρη γι’ αυτό που ήθελα να κάνω» τονίζει «οπότε προτού ξεκινήσω την υπηρεσία υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι σε όποιο περιστατικό βρεθώ δεν θα το προσωποποιήσω, π.χ. σε περιστατικό με παιδί δεν θα πω “είναι στην ηλικία του γιου μου” αλλά “πήγα σε ένα παιδάκι δώδεκα χρόνων”. Εάν το προσωποποιήσεις, το ’χασες το παιχνίδι, γιατί αμέσως σε κατακλύζει το συναίσθημα. Και μπορεί την πρώτη φορά να σου πάρει μια ώρα να το διαχειριστείς, την επόμενη θα σου πάρει πέντε ώρες, γιατί αυτό έρχεται και κάθεται μέσα σου και συσσωρεύεται, λειτουργεί προσθετικά. Θα αισθανθώ εκείνη τη στιγμή το συναίσθημα της λύπης, του πόνου, αλλά πιο πολύ του άγχους, με την έννοια του να είσαι εκεί προσηλωμένος, να δίνεις το 100% των δυνατοτήτων σου. Γιατί όταν πιέζεσαι μπορεί να κάνεις και λάθος. Οπότε είναι θέμα διαχείρισης».
Κίνδυνοι και δυσκολίες
Εκτός από τις ψυχικές αντιστάσεις, οι διασώστες καλούνται να θωρακιστούν και απέναντι στους πολλούς κινδύνους που ελλοχεύουν. «Από τη φύση του δρόμου» τονίζει ο Ν. Πάλλης «μπορεί να εμπλακούμε σε τροχαίο ή να πάμε σε ένα επικίνδυνο περιστατικό με παρευρισκόμενους οι οποίοι δεν έχουν και τις καλύτερες διαθέσεις, είναι επιθετικοί. Μπορεί να έχει γίνει κάποια συμπλοκή, να μας βλέπουν κάποια φορά εχθρικά ή κάποιοι να έχουν πάρει ουσίες. Μπορεί να πάμε σε ένα τουμπαρισμένο αυτοκίνητο με εγκλωβισμένο άνθρωπο μέσα που είναι σοβαρά και χρειάζεται άμεσο απεγκλωβισμό και το αυτοκίνητο να κρέμεται στον γκρεμό ή να είναι πλαγιασμένο και να υπάρχει κίνδυνος να πέσει πάνω σου…».
Γενικά, όπως επισημαίνει και η Χρ. Κουρνούτη, «πρέπει να έχεις τον νου σου και να βλέπεις, σφαιρικά λίγο, τι κλίμα επικρατεί».
Εκτός από τις δυσκολίες του επαγγέλματος, οι διασώστες αντιμετωπίζουν και εξωγενείς παράγοντες που δυσχεραίνουν το έργο τους. «Σίγουρα η κίνηση στον δρόμο» είναι ένας από αυτούς εξηγεί η Χρ. Κουρνούτη: «Η λωρίδα έκτακτης ανάγκης τις περισσότερες φορές είναι κατειλημμένη. Βέβαια, ένα πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό συνανθρώπων μας –γιατί οδηγάω και εγώ το ασθενοφόρο και μπορώ να μιλήσω και ως οδηγός– έχει ενσυναίσθηση και θα κάνει στην άκρη. Είναι λίγοι αυτοί που δεν θα μας αφήσουν να περάσουμε όταν ακούνε τη σειρήνα».
«Ενας όμως να μην το καταλάβει στους τόσους, μπορεί να δημιουργηθεί κάποιο πρόβλημα» προσθέτει ο Ν. Πάλλης. «Πραγματικά δίνουμε μάχη, μάχη με τον χρόνο, μάχη με τον δρόμο, μάχη με όλα» συμπληρώνει η Χρ. Κουρνούτη.
Η Ν. Γκουβέρου, θέλοντας να μας δείξει και την ευχάριστη πλευρά του επαγγέλματος, δεν παραλείπει να αναφερθεί και στις γέννες στις οποίες πολλές φορές καλούνται να συνδράμουν οι διασώστες.
Χωρίς υποστήριξη
Οι πετσοκομμένοι μισθοί, η μη παροχή του επιδόματος ετοιμότητας που υπήρχε πριν από τα μνημόνια, η μη χορήγηση βαρέων και ανθυγιεινών σε όλους, η υποστελέχωση καθώς και προβλήματα και ελλείψεις στα οχήματα είναι μερικά από τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι διασώστες του ΕΚΑΒ. Την κατάσταση εξηγεί στο Documento ο γραμματέας Οργανωτικού στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Προσωπικού ΕΚΑΒ Φίλιππος Παπαστεργιόπουλος: «Οταν οι τομείς ανά την Ελλάδα είναι υποστελεχωμένοι, φαντάζεστε ότι την ώρα της βάρδιας φορτώνεται περισσότερη εργασία, περισσότερα περιστατικά, τα οποία τα φέρει εις πέρας το υπάρχον προσωπικό. Το 2023 ξεκίνησα να κάνω μια καταγραφή των οφειλόμενων ημερών ανάπαυσης, των ρεπό και των αδειών που χρωστάει η διοίκηση στους διασώστες. Ειλικρινά δεν ολοκλήρωσα την καταμέτρηση, το νούμερο που κατέγραψα έως τα τέλη του 2023 ήταν 150.000 ημέρες ρεπό και αδειών. Το νούμερο αυτό πιστεύω ότι πραγματικά αγγίζει τις 300.000 ημέρες. Και το τραγικό είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος τρόπος που να δείχνει πώς θα τα εξοφλήσει η διοίκηση. Γιατί η υποστελέχωση παραμένει».
Μόνοι τους στα δικαστήρια
Επιπλέον, οι ελλείψεις σε προσωπικό και οχήματα αλλά και άλλοι λόγοι που μπορούν να εμφανιστούν, όπως π.χ. η μη σωστή ενημέρωση για το περιστατικό από τον καλούντα, μπορούν να οδηγήσουν σε καθυστέρηση από πλευράς ΕΚΑΒ, όπως αναφέρει στο Documento ο Γιώργος Μαθιόπουλος, πρόεδρος Σωματείου Εργαζομένων ΕΚΑΒ Αθήνας, γεγονός που οδηγεί αρκετούς διασώστες στα δικαστήρια ύστερα από αγωγές συγγενών, με την υπηρεσία να μην τους καλύπτει:
«Στο σωματείο αναγκαζόμαστε να δίνουμε αρκετά χρήματα σε νομικό για εκπροσώπηση. Φταίει δεν φταίει ένας συνάδελφος καταλήγει στην αίθουσα του δικαστηρίου. Και αν δεν είχαμε αυτή τη νομική κάλυψη, θα χρειαζόμασταν πολλά χρήματα να πληρώσουμε από την τσέπη μας. Ξεκινάνε τη διερεύνηση από το πλήρωμα που έφτασε πρώτα στο σημείο με τον τηλεφωνητή που δέχτηκε την κρίση και με τον διαβιβαστή. Το θέμα είναι ότι, σε ποσοστό άνω του 95%, από το ποινικό προκύπτει ότι δεν φταίνε οι συνάδελφοι και αθωώνονται. Ιδιαίτερα όταν κατηγορούνται για κακούργημα λόγω θανάτου το ποσό που απαιτείται για να αποδείξουν ότι τελικά είναι αθώοι και ότι το σύστημα είναι αυτό που καθυστέρησε το ασθενοφόρο ξεπερνά αρκετές χιλιάδες ευρώ».
Κρίσιμη η καθοδήγηση από τους τηλεφωνητές
Ο υπεύθυνος του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων ΕΚΑΒ Χρήστος Μαλτέζος (φωτογραφία) ξενάγησε το Documento στο συντονιστικό κέντρο της υπηρεσίας. Πρόκειται για έναν μεγάλο χώρο χωρισμένο σε επιμέρους γραφεία όπου οι τηλεφωνητές-διασώστες απαντούν στις κλήσεις έκτακτης ανάγκης και στη συνέχεια δίνεται το σήμα στις μηχανές και στα πληρώματα των ασθενοφόρων για να κατευθυνθούν στο σημείο. Το συγκινητικό είναι ότι πολλές φορές καλούν και μικρά παιδιά για να ζητήσουν βοήθεια για τους δικούς τους. Εκεί οι τηλεφωνητές τα καθοδηγούν με συγκεκριμένο τρόπο.
«Μιλάμε για παιδάκια πολλές φορές επτά και οκτώ χρόνων» μας λέει ο Χρ. Μαλτέζος. «Τα ρωτάμε πώς είναι η μαμά ή ο μπαμπάς, εάν υπάρχει κάποιος κοντά στη γειτονιά που μπορεί να βοηθήσει… Απλές ερωτήσεις». Μάλιστα, ο κ. Μαλτέζος συμβουλεύει τους πολίτες, εάν –ο μη γένοιτο–χρειαστεί να καλέσουν το ασθενοφόρο, να το καλούν εφόσον υπάρχει πραγματική ανάγκη και να δίνουν με ψυχραιμία, όσο γίνεται, όλα τα απαραίτητα στοιχεία στον τηλεφωνητή: «Εμείς δεν βλέπουμε τον ασθενή, η μόνη επιλογή που έχουμε είναι το τηλέφωνο, αυτός που μας μιλάει στο τηλέφωνο. Μπορούσε να σώσουμε και να χάσουμε ανθρώπους με μία κουβέντα παραπάνω. Πολλές φορές καλούν και λένε “γρήγορα, στείλτε ένα ασθενοφόρο”. Αυτό δεν μας βοηθάει. Ζητάμε να μας πουν τι συμβαίνει και κάποιοι επιμένουν στο “γρήγορα, στείλτε ένα ασθενοφόρο”.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου