Η τραγωδία με τους τέσσερις νεκρούς στα Βαρδούσια αποκάλυψε την «εγκληματική καθυστέρηση» της Κυβέρνησης Μητσοτάκη για την επικοινωνιακή φούσκα των δεσμεύσεων του πρωθυπουργού.
Μια εξοργιστική, άκρως επικίνδυνη και με κόστος σε ανθρώπινες ζωές καθυστέρηση της κυβέρνησης φέρνει στην επιφάνεια η τραγωδία με τους τέσσερις νεκρούς ορειβάτες στα Βαρδούσια την επομένη των Χριστουγέννων, καθώς επιβεβαιώθηκε το τεράστιο κενό με τη μη υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών (ΕΣΕΔΑ). Οπως προκύπτει από την έρευνα του Documento, ο εν λόγω μηχανισμός έχει προαναγγελθεί εδώ και χρόνια, ωστόσο μέχρι σήμερα η υλοποίησή του βρίσκεται στα συρτάρια για λόγους που θα πρέπει να εξηγήσει το Μέγαρο Μαξίμου και ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσωπικά.
Να τονιστεί ότι στα Βαρδούσια ναι μεν κινητοποιήθηκαν οι δυνάμεις της ΕΜΑΚ, της πυροσβεστικής και της Πολεμικής Αεροπορίας, αλλά χρειάστηκε η συνδρομή οδηγών βουνού της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας – Αναρρίχησης. Οπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, ο Εθνικός Μηχανισμός Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών (ΕΜΕΔΑ) δεν θα σώζει ζωές μόνο στα ελληνικά βουνά αλλά σε κάθε δυσπρόσιτη περιοχή, ακόμη και εντός του αστικού ιστού. Ως εκ τούτου, η καθυστέρηση για τη λειτουργία του μηχανισμού είναι από σκανδαλώδης έως ακραία επιβλαβής για την υγεία πολιτών και τουριστών.
Αργοπέθαινε στα Τζουμέρκα
Το ελληνικό κράτος εδέησε να ασχοληθεί με τη σύσταση μηχανισμού εναέριας διάσωσης και αεροδιακομιδών το 2022 μετά τον τραγικό θάνατο του Θεοφάνη-Ερμή Θεοχαρόπουλου στα Τζουμέρκα. Στις 30 Ιανουαρίου και ενώ ο 21χρονος έκανε ορειβατικό σκι, έπεσε σε γκρεμό και εγκλωβίστηκε σε δύσβατο σημείο. Τον νεαρό εντόπισε βαρύτατα τραυματισμένο το μεσημέρι, ύστερα από 30 λεπτά, ο πατέρας του Γιάννης Θεοχαρόπουλος, στα χέρια του οποίου αργοπέθαινε καθώς το ελικόπτερο έφτασε το απόγευμα.
Τον Απρίλιο του ίδιου έτους ο Κυρ. Μητσοτάκης δήλωνε μέσω ανάρτησής του στο Facebook συγκλονισμένος από τον θάνατο του Θεοφάνη Ερμή και δεσμεύτηκε για τη δημιουργία μηχανισμού διάσωσης.
Το σόου Μητσοτάκη
Τελικά, δέκα μήνες μετά την τραγωδία, τον Νοέμβριο του 2022, ψηφίστηκε ο νόμος 4989/2022 για τον Εθνικό Μηχανισμό Εναέριας Ερευνας και Διάσωσης. Ο πρωθυπουργός δήλωνε τότε ότι «από σήμερα η Ελλάδα αποκτά πλαίσιο για την εναέρια έρευνα και διάσωση στα βουνά της, όπως συμβαίνει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με αναπτυγμένο ορεινό τουρισμό. Εναν μηχανισμό, με έξι βάσεις ετοιμότητας, που θα κινητοποιείται αμέσως στην περίπτωση κάποιου ατυχήματος, σε κάθε σημείο της επικράτειας. Στόχος μας είναι ο μηχανισμός να λειτουργήσει εντός του 2023». Δυστυχώς, όλα τα παραπάνω διαψεύστηκαν πανηγυρικά. Ο πρωθυπουργός κόμπαζε μάλιστα ότι «ήταν μια προσωπική μου δέσμευση, όταν χάσαμε πρόωρα τον ορειβάτη μας Θεοφάνη-Ερμή Θεοχαρόπουλο. Και από χθες έγινε νόμος του κράτους, δίνοντας και το όνομα του Θεοφάνη-Ερμή στις εξειδικευμένες δυνάμεις που θα επιχειρούν στα βουνά μας σώζοντας ζωές».
Σχεδόν ένα χρόνο μετά, τον Δεκέμβριο του 2023, με τον νόμο 5075/2023 τροποποιήθηκε ο 4989/2022 και υποτίθεται ότι μπήκαν οι βάσεις ώστε να δημιουργηθεί ο διευρυμένος Εθνικός Μηχανισμός Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών «Θεοφάνης-Ερμής Θεοχαρόπουλος». Δηλαδή προστέθηκαν οι αεροδιακομιδές βαριά ασθενών, τραυματιών και πασχόντων που χρήζουν άμεσης βοήθειας.
Καθυστερήσεις
Η υλοποίηση του σχεδίου ωστόσο άρχισε να καθυστερεί με αποτέλεσμα να πέφτουν βροχή οι επίκαιρες ερωτήσεις από ΣΥΡΙΖΑ (10/12/2024 και 23/01/2025), ΠΑΣΟΚ (10/02/2025) και Νέα Αριστερά (03/02/2025). Εντέλει, στις 25 Απριλίου 2025 εκδόθηκε κοινή υπουργική απόφαση (ΚΥΑ) (ΦΕΚ Β-2200) για την έγκριση του ΕΣΕΔΑ, το οποίο αποτελεί τον λειτουργικό και θεσμικό πυρήνα του μηχανισμού. Στις 16 Ιουνίου 2025 εκδόθηκε νέα ΚΥΑ (ΦΕΚ Β-2982) που καθορίζει το μεταβατικό πλαίσιο παροχής υπηρεσιών εναέριας διάσωσης, έως την πλήρη εφαρμογή του ΕΣΕΔΑ.
Τα παραπάνω όμως δεν σημαίνουν απολύτως τίποτα, καθώς μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ο ΕΜΕΔΑ. Οπως ενημέρωσε το Documento το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, έπειτα από σχετική ερώτηση, «το νέο σχέδιο νόμου –που πρόκειται να τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση– ενισχύει περαιτέρω επιχειρησιακά τον μηχανισμό, με ρητή μέριμνα για πιστοποιημένη εκπαίδευση του πυροσβεστικού προσωπικού σε πρώτες βοήθειες και ιατρική φροντίδα πεδίου, ειδικά για τις μονάδες ΕΜΑΚ που επιχειρούν υπό τις πιο ακραίες συνθήκες».
«Είμαστε σε αναμονή»
Ο Γ. Θεοχαρόπουλος, έμπειρος ορειβάτης και πατέρας του 21χρονου Θεοφάνη-Ερμή, μίλησε στο Documento για το αλαλούμ που επικρατεί και την αναλγησία των κυβερνώντων. Οπως καταγγέλλει, «η προσπάθεια για τον μηχανισμό εναέριας διάσωσης “Θεοφάνης-Ερμής Θεοχαρόπουλος” ξεκίνησε από το 2022, αλλά δεν έγινε σωστά για λόγους πολιτικής διαχείρισης. Επρεπε στις αρχές του 2024 να βγει η ΚΥΑ και να προκηρυχτεί ο διαγωνισμός μίσθωσης πακέτων, ελικοπτέρων, πιλότων και μηχανικών. Αυτό καθυστέρησε από την Πολιτική Προστασία. Δεν έχει γίνει ακόμη».
Επιπλέον, σημειώνει με νόημα: «Φτάσαμε στο 2026 και είμαστε σε αναμονή. Δηλαδή ο μηχανισμός “Θεοφάνης-Ερμής Θεοχαρόπουλος” έχει μείνει στα συρτάρια από το 2022. Είναι μόνο στη θεωρία». Σε ερώτηση του Documento σχετικά με τους λόγους που έχει παγώσει το εν λόγω κομβικό εθνικό σχέδιο, ο ίδιος απαντά: «Δεν γνωρίζω. Ξέρω βέβαια ότι έχει παραιτηθεί ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, ο κ. Παπαγεωργίου. Εχει παραιτηθεί και ο κ. Τουρνάς, που ήταν υφυπουργός. Εχει αποχωρήσει από την ηγεσία ο κ. Κικίλιας και υπεύθυνος τώρα είναι ο κ. Κεφαλογιάννης. Τώρα τι γίνεται μεταξύ τους δεν ξέρω».
Τι ισχύει στο εξωτερικό
Ο Γ. Θεοχαρόπουλος επισημαίνει ότι με την υλοποίηση του ΕΣΕΔΑ θα μπορούσαν να σωθούν πολλές ζωές και εξηγεί ότι «αυτός ο μηχανισμός είναι παντού, με περισσότερες από 400 βάσεις σε κράτη-μέλη της ΕΕ. Οι βάσεις λειτουργούν με ακτίνα 60-70 χιλιομέτρων και είναι για τα καθημερινά περιστατικά. Δηλαδή ό,τι έχει να κάνει με ατύχημα ή με κάτι έκτακτο. Τα περισσότερα περιστατικά σχετίζονται με προβλήματα καρδιάς». Οπως αναφέρει στο Documento, στο εξωτερικό «η κάθε βάση αναλαμβάνει κάθε χρόνο 1.000 έως 1.800 αποστολές».
Ο Γ. Θεοχαρόπουλος υπογραμμίζει ότι με τον συγκεκριμένο μηχανισμό περιθάλπονται επίσης τραυματίες (με αιμορραγία σε πολλές περιπτώσεις) από τροχαία, εργατικά ατυχήματα ή κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων σε βουνά, όπως επίσης άνθρωποι που έχουν υποστεί εγκεφαλικά, αλλά και αλλεργικά σοκ. «Ο ρόλος αυτών των μηχανισμών είναι να σταθεροποιήσουν τον ασθενή και μετά να τον μεταφέρουν γρήγορα στο κατάλληλο νοσοκομείο. Αυτά τα πράγματα γίνονται 50-60 χρόνια και περισσότερο σε κάποια κράτη της Ευρώπης και εμείς ακόμη δυστυχώς δεν τα έχουμε στην Ελλάδα» τονίζει χαρακτηριστικά.
Επισημαίνει δε ότι «φτάσαμε να τα θεωρούμε όλα τα παραπάνω πολυτέλεια και πρόσφατα, με την τραγωδία στα Βαρδούσια, υπήρχαν πολλοί δημοσιογράφοι που θεωρούν τρελούς όσους ανεβαίνουν στο βουνό. Αν είναι δυνατόν!». Οπως λέει, «τη σημερινή εποχή χιλιάδες άνθρωποι ανεβαίνουν στο βουνό, χαίρονται τη φύση και με αυτό τον τρόπο καλλιεργούν κι έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Παράλληλα, σε όλες αυτές τις ορεινές περιοχές εισρέει χρήμα στην τοπική κοινωνία: Στα ξενοδοχεία, στις ταβέρνες κ.λπ. Πώς θεωρούν κάποιοι ότι αυτοί οι άνθρωποι που περπατάνε στο βουνό είναι τρελοί επειδή χρειάστηκαν βοήθεια;».
Ο έμπειρος ορειβάτης που έζησε μια ανείπωτη τραγωδία υπογραμμίζει ότι το HEMS (Helicopter Emergency Medical Service), «αυτό που δεν έχουμε δηλαδή, αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε με τον μηχανισμό “Θεοφάνης-Ερμής Θεοχαρόπουλος”, ασχολείται κυρίως με τα περιστατικά της καθημερινής ζωής. Το ελικόπτερο αυτήν τη στιγμή είναι το γρηγορότερο μέσο μεταφοράς του τραυματία ή του όποιου ασθενή προς το νοσοκομείο. Είναι εργαλείο της επείγουσας ιατρικής. Το επείγον περιστατικό δεν περιμένει» εξηγεί.
«Χάνονται χιλιάδες ζωές»
Μάλιστα, ο Γ. Θεοχαρόπουλος λέει στο Documento ότι «με τον τρόπο που εμείς λειτουργούμε με το ΕΚΑΒ στην Ελλάδα χάνονται 50.000 άνθρωποι κάθε χρόνο. Εχουμε 120.000 -130.000 νεκρούς ενώ θα έπρεπε να έχουμε 80.000 με 90.000. Αυτά προκύπτουν από δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Τονίζει επίσης με πικρία: «Ευτυχώς που δεν έχουμε πολλά περιστατικά στο βουνό. Ευτυχώς που η Ελλάδα ακόμα δεν έχει χειμερινό και ορειβατικό τουρισμό που έχουν άλλα κράτη. Είναι ελάχιστα τα περιστατικά στο βουνό. Γιατί όλα αυτά πηγαίνουν άκλαυτα… Δηλαδή τι, να περιμένεις την ΕΜΑΚ ύστερα από ώρες ή την άλλη μέρα; Να σε μαζέψει; Σορούς μαζεύουν…».
Τα ραντεβού στο υπουργείο
Από την πλευρά της η πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας – Αναρρίχησης Πόπη Δηλαβεράκη επιβεβαιώνει στο Documento ότι «μετά τον θάνατο του Θεοφάνη-Ερμή Θεοχαρόπουλου που δεν ήταν δυστυχώς ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος, όπως αποδείχθηκε, είχαμε την υπόσχεση του πρωθυπουργού για το HEMS, για την εναέρια διάσωση». Ωστόσο, όπως προσθέτει, η υλοποίηση του σχεδίου καθυστερούσε. Σύμφωνα με την ίδια, «στείλαμε επιστολή στον πρωθυπουργό την περασμένη άνοιξη και μας παρέπεμψαν στο υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, στο γραφείο του κ. Κεφαλογιάννη, όπου τον Ιούνιο βρέθηκε ένα κλιμάκιό μας. Είδαμε τον γενικό διευθυντή και τους συμβούλους του υπουργού, μας ανέλυσαν πώς το έχουν σκεφτεί και ζήτησαν να τους καταθέσουμε κάποιες προτάσεις».
Τα όσα λέει στη συνέχεια η Π. Δηλαβεράκη δείχνουν ότι παρά την «κραυγή αγωνίας» και τις επισημάνσεις των ειδικών, η πολιτική ηγεσία αγρόν ηγόραζε: «Επανήλθαμε έπειτα από έναν μήνα, στις 10 Ιουλίου 2025, με προτάσεις και με την ομάδα του Θεοφάνη-Ερμή Θεοχαρόπουλου, γιατί και τον Ιούνιο είχαμε πάει μαζί τους στον κ. Κεφαλογιάννη. Σε αυτά που είχαν αποφασίσει είδαμε λάθη, με βαριά ελικόπτερα μεγάλου τύπου, τα οποία δεν είναι ευέλικτα. Είδαμε επίσης ότι είχαν λανθασμένη επιλογή ενός από τους σταθμούς που έπρεπε να συγκροτήσουν. Είδαμε ότι δεν υπήρχαν νοσοκομεία τραύματος κοντά. Τελικά τους προτείναμε: Κάντε ένα διαγωνισμό, βρείτε μια εταιρεία που δραστηριοποιείται στο εξωτερικό για ένα δύο χρόνια να πάρετε την τεχνογνωσία και μετά στήστε σωστά τον μηχανισμό στην Ελλάδα. Από τότε μέχρι σήμερα δυστυχώς δεν είχαμε ενημέρωση».
Οι απαντήσεις του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας στις ερωτήσεις του Documento
1. Θα επισπευσθεί η διαδικασία για τον Εθνικό Οργανισμό Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης μετά την τραγωδία στα Βαρδούσια;
Οι δυνάμεις της ΕΜΑΚ και του Πυροσβεστικού Σώματος έδρασαν με επαγγελματισμό, επιχειρησιακή αρτιότητα και αφοσίωση στο καθήκον, υπό αντίξοες συνθήκες, και οφείλουμε να τους αποδώσουμε δημόσια τα εύσημα. Ήδη από πριν το τραγικό αυτό περιστατικό, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας είχε αναλάβει συγκεκριμένες θεσμικές και επιχειρησιακές πρωτοβουλίες για την ενεργοποίηση του Εθνικού Μηχανισμού
Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ν. 4989/2022 (νόμος “Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος”), με στόχο την ουσιαστική υποστήριξη του Πυροσβεστικού Σώματος και των διασωστικών επιχειρήσεων.
Αναλυτικά:
Α) Στις 25 Απριλίου 2025 εκδόθηκε Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β’ 2200) για την έγκριση του Εθνικού Σχεδίου Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών (ΕΣΕΔΑ), το οποίο αποτελεί τον λειτουργικό και θεσμικό πυρήνα του μηχανισμού.
Β) Στις 16 Ιουνίου 2025 εκδόθηκε νέα ΚΥΑ (ΦΕΚ Β’ 2982) που καθορίζει το μεταβατικό πλαίσιο παροχής υπηρεσιών εναέριας διάσωσης, έως την πλήρη εφαρμογή του ΕΣΕΔΑ.
Το νέο σχέδιο νόμου – που πρόκειται να τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση – ενισχύει περαιτέρω επιχειρησιακά τον Μηχανισμό, με ρητή μέριμνα για πιστοποιημένη εκπαίδευση του πυροσβεστικού προσωπικού σε πρώτες βοήθειες και ιατρική φροντίδα πεδίου, ειδικά για τις μονάδες ΕΜΑΚ που επιχειρούν υπό τις πιο ακραίες συνθήκες.
2. Υπήρξε πρόοδος μετά την έκδοση των ΚΥΑ;
Σε μόλις εννέα μήνες, επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος σε ένα πεδίο επιχειρησιακά σύνθετο. Η γεωμορφολογία της χώρας μας — με τα μεγάλα ορεινά συμπλέγματα, τον πολυνησιακό χαρακτήρα και το εκτεταμένο οδικό δίκτυο — καθιστά ανέφικτη την υιοθέτηση ενός «πολυτελούς» μοντέλου, όπως αυτό που εφαρμόζεται σε χώρες με πιο συμπαγή και προσβάσιμα εδάφη, όπως η Αυστρία. Συγκεκριμένα:
Α) Συστάθηκαν 6 Βάσεις Ετοιμότητας/Επιφυλακής του Π.Σ. σε Αγχίαλο, Άκτιο, Ηράκλειο, Καβάλα, Νάξο και Λήμνο, για την επιχειρησιακή κάλυψη της ηπειρωτικής και νησιωτικής χώρας.
Β) Δρομολογείται η σύναψη των μνημονίων συνεργασίας με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών (Α.Π.Α., Υ.Π.Α.), ώστε να συγκεκριμενοποιηθούν οι όροι λειτουργίας των ανωτέρω βάσεων.
Γ) Απεστάλη πρόσκληση ενδιαφέροντος σε μεγάλους ευρωπαϊκούς παρόχους αεροδιακομιδών, ώστε να συγκεντρωθούν προσφορές.
Δ) Παράλληλα, βρισκόμαστε σε ώριμο στάδιο διαπραγμάτευσης με τη NSPA του NATO, για ενδεχόμενη μίσθωση πτητικών μέσων μέσω του διακρατικού αυτού μηχανισμού.
Ε) Καθορίστηκαν οι τεχνικές προδιαγραφές των εναέριων μέσων, τα ελάχιστα προσόντα του προσωπικού (πιλότοι, ιατροί, ιπτάμενοι διασώστες) και τα επιχειρησιακά ωράρια και πρότυπα ανταπόκρισης.
Πρόκειται για μια συνεκτική και δυναμική πρωτοβουλία, η οποία εξαντλεί κάθε θεσμική και επιχειρησιακή δυνατότητα για την ταχεία, αξιόπιστη και αποτελεσματική συγκρότηση ενός βιώσιμου μηχανισμού εναέριας διάσωσης.
3. Ποιες είναι οι κινήσεις και πρωτοβουλίες του Υπουργείου;
Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έθεσε εξαρχής ως στρατηγική του επιλογή την προώθηση και ενεργοποίηση του Εθνικού Μηχανισμού Εναέριας Διάσωσης και Αεροδιακομιδών, αναγνωρίζοντας ότι η προστασία της ζωής σε δυσπρόσιτες και ορεινές περιοχές δεν μπορεί να εναπόκειται στη συγκυρία, αλλά απαιτεί συνεκτικό σχεδιασμό και διαρκή επιχειρησιακή επάρκεια. Τα βήματα που προηγήθηκαν και οι δράσεις που έπονται συνθέτουν την εφαρμογή του ως άνω σχεδιασμού, ως εξής:
A) Επιταχύνθηκαν οι θεσμικές διαδικασίες για την έκδοση των δύο κρίσιμων ΚΥΑ.
B) Ενεργοποιήθηκε η διακρατική οδός συνεργασίας μέσω του NATO/NSPA, για τη μίσθωση προσωπικού και εναέριων μέσων με διασφαλισμένα πρότυπα ασφάλειας και πιστοποίησης και συνεχίζονται εντατικά οι επιχειρησιακές συνομιλίες και διαπραγματεύσεις.
Γ) Διεξάγεται έρευνα αγοράς για την ανάλυση κόστους – αποτελεσματικότητας των λύσεων και ήδη εξετάζονται οι πρώτες απαντήσεις που έχουμε λάβει από τους βασικούς «παίκτες» της εν λόγω αγοράς, διερευνώντας συγχρόνως κάθε δυνατή θεσμικά και επιχειρησιακά λύση.
Δ) Εξετάζεται η από μέρους μας ανάληψη πρωτοβουλίας διεθνούς άσκησης εναέριας διάσωσης, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (ECHO), με στόχο την εκπαίδευση στο πεδίο, την τεχνογνωσία και την απόκτηση επιχειρησιακών διδαγμάτων.
Παράλληλα, το Υπουργείο διατηρεί συστηματική θεσμική επικοινωνία με την ΑΜΚΕ “Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος”, διασφαλίζοντας ότι το όραμα του εκλιπόντος ορειβάτη αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο, και όχι απλώς συμβολική βαρύτητα.
Η δημιουργία ενός πλήρως λειτουργικού και πιστοποιημένου μηχανισμού εναέριας διάσωσης δεν είναι απλώς μια κρατική υποχρέωση – είναι μια πράξη ευθύνης απέναντι στην ανθρώπινη ζωή και ένα έμπρακτο δείγμα θεσμικής συνέπειας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου